Hockeyveld verlichting: lux, lichtmasten en LED-planning
Hoeveel licht een hockeyveld nodig heeft voor training en wedstrijden (KNHB, FIH), waar de lichtmasten staan, hoeveel LED-armaturen u nodig hebt en wat LED bespaart ten opzichte van metaalhalogeen.
Een volwaardig hockeyveld heeft minstens 200 lux voor training en 300 lux voor wedstrijden nodig volgens de Nederlandse KNHB- en NSVV-richtlijnen. De internationale hockeyfederatie FIH vraagt 350 lux voor clubcompetitie en 500 lux voor nationale topcompetitie, met een gelijkmatigheid (Emin/Egem) van minstens 0,6 tot 0,7. In de praktijk betekent dat 6 of 8 lichtmasten van 15 tot 18 meter buiten de uitloopzone, en ongeveer 12 LED-armaturen van 1000W voor training of 18 tot 24 voor wedstrijdniveau. Deze gids geeft de waarden, de mastopstellingen, een uitgewerkt LED-voorbeeld en de besparing ten opzichte van metaalhalogeen.
- Nederland (KNHB en NSVV): 200 lux voor training en 300 lux voor wedstrijden.
- FIH (hockey zonder tv-uitzending): 200 lux voor breedtesport en training, 350 lux (klasse II) voor training en clubcompetitie, 500 lux (klasse I) voor nationale en internationale topcompetitie.
- Gelijkmatigheid telt bij hockey zwaarder dan bij de meeste sporten: de kleine, snelle bal moet overal zichtbaar blijven. FIH vraagt Emin/Egem ≥ 0,7 voor wedstrijdniveaus en ≥ 0,6 voor training.
- Lichtmasten staan minstens 5 m achter de achterlijnen en 6 m achter de zijlijnen. 18 m is de optimale hoogte; met 8 masten volstaat 15 m.
- Voor een veld van 91,4 × 55 m: 12–14 LED-armaturen van 1000W voor 200 lux, 18–20 voor 300 lux, 20–22 van 1500W voor 500 lux.
- Wie metaalhalogeenarmaturen van 2 kW vervangt door LED, halveert doorgaans het vermogen, en het licht is dimbaar tussen trainings- en wedstrijdniveau.
Hoeveel licht heeft een hockeyveld nodig?
Hockey wordt gespeeld met een harde bal van ongeveer 7 cm op een vlak kunstgrasveld, en die bal beweegt snel en laag. Spelers moeten hem kunnen lezen aan de stick en over het hele veld. Daarom vraagt hockey meer licht en vooral gelijkmatiger licht dan recreatief voetbal. De internationale federatie FIH publiceert eigen verlichtingsniveaus voor buitenhockey zonder tv-uitzending:
| Spelniveau | Verlichtingssterkte Eh (onderhouden) | Gelijkmatigheid Emin/Egem (U2) | Gelijkmatigheid Emin/Emax (U1) | Verblindingswaarde GR | Ra / kleurtemperatuur |
|---|---|---|---|---|---|
| Breedtesport en training | ≥ 200 lux | ≥ 0,6 | ≥ 0,4 | < 50 | > 65 / > 4000K |
| Klasse II – training en clubcompetitie | ≥ 350 lux | ≥ 0,7 | ≥ 0,5 | < 50 | > 65 / > 4000K |
| Klasse I – nationale en internationale topcompetitie | ≥ 500 lux | ≥ 0,7 | ≥ 0,5 | < 50 | > 65 / > 4000K |
Voor hockey met tv-uitzending heeft FIH een aparte gids, met een veel hogere verticale verlichtingssterkte richting de camera’s. Nationale bonden mogen eigen waarden hanteren: in Nederland werken lichtplannen volgens de KNHB- en NSVV-richtlijnen met 200 lux voor training en 300 lux voor wedstrijden. Controleer altijd wat uw bond en uw gemeente eisen voordat u bestelt.
Zaalhockey valt onder EN 12193 voor sporthallen (300, 500 en 750 lux voor de klassen III, II en I, gelijkmatigheid 0,7). Dat behandelen we in onze gids Sporthalverlichting. Voor andere buitensporten: zie Lichtverdeling op sportvelden.
Plaats en hoogte van de lichtmasten
Een volwaardig hockeyveld meet 91,4 × 55 m. Met de uitloopzones is de totale oppervlakte ongeveer 101,4 × 63 m, en de masten moeten daarbuiten staan. FIH raadt minstens 5 m achter de achterlijnen en 6 m achter de zijlijnen aan.
| Opstelling | Masthoogte (FIH) | Opmerkingen |
|---|---|---|
| 4 hoekmasten | 21 m | Minder masten, maar meer schaduw van spelers en meer verblinding, en zwakker verticaal licht in het midden van de zijlijnen |
| 4 zijmasten | 18 m | Mogelijk voor trainingsniveaus |
| 6 zijmasten | 18 m | De meest gebruikte opstelling voor clubvelden |
| 8 zijmasten | 15 m | Lagere masten, beste gelijkmatigheid, minder zichtbaar vanuit de buurt |
Opstellingen langs de zijlijnen geven meestal het gelijkmatigste resultaat. FIH beschouwt 18 m als de optimale hoogte: vanaf hogere masten kunnen de armaturen steiler gericht worden, wat de gelijkmatigheid verbetert en meer licht op het veld houdt. Plaats de eindmasten waar mogelijk achter de achterlijnen, zodat keepers genoeg licht krijgen. Voor een Hockey5s-veld (ongeveer 40 × 24 m) raadt FIH 4 hoekmasten van 15 m of 6 zijmasten van 12 m aan, op 3 m afstand van het veld.
Hoeveel LED-armaturen hebt u nodig?
Een eerste schatting volgt uit: benodigde lumen = lux × oppervlakte ÷ (benuttingsfactor × onderhoudsfactor). Voor een veld van 91,4 × 55 m (5.027 m²) met armaturen op zijmasten zijn een benuttingsfactor van 0,6 en een onderhoudsfactor van 0,8 realistische startwaarden. Met onze LED sportveldverlichting van 170 lm/W geeft dat:
| Niveau | Lux | LED-armaturen (40° of 30°) | Aansluitvermogen |
|---|---|---|---|
| Training (KNHB, FIH) | 200 | 12–14 × 1000W | 12–14 kW |
| Clubwedstrijden (KNHB) | 300 | 18–20 × 1000W | 18–20 kW |
| FIH klasse II | 350 | 22–24 × 1000W | 22–24 kW |
| FIH klasse I | 500 | 20–22 × 1500W | 30–33 kW |
Het exacte aantal hangt af van de masthoogte, de richting van de armaturen en de vereiste gelijkmatigheid. Daarom komt er altijd eerst een DIALux-lichtplan en dan pas de bestelling. Dat plan toont het luxraster op het veld en het licht richting de buren, wat bij de meeste vergunningsaanvragen gevraagd wordt. Smalle bundels (30° of 40°) passen bij masten van 15–18 m: ze werpen het licht over het veld en houden het weg van de omgeving. Over de keuze tussen armatuurtypes: zie LED schijnwerper of stadionlamp?
LED sportveldverlichting voor hockeyvelden – smalle bundels van 30° en 40°, 170 lm/W, IP66, dimbaar, 5 jaar garantie:
Gelijkmatigheid, verblinding en schakelstanden
- Gelijkmatigheid: FIH meet op een raster van hoogstens 10 × 10 m. In donkere plekken tussen de masten verliezen spelers de bal in de lucht. Stuur daarom eerst op gelijkmatigheid en pas daarna op het gemiddelde.
- Verblinding: houd de verblindingswaarde onder 50. Hogere masten en smalle, goed gerichte bundels houden de armaturen uit het gezichtsveld van de spelers.
- Kleur: Ra boven 65 en een kleurtemperatuur van minstens 4000K, met dezelfde kleurtemperatuur op elke mast. Onze sportveldverlichting is 5000K.
- Schakelstanden: FIH gaat ervan uit dat het trainingsniveau bereikt wordt door een wedstrijdinstallatie te schakelen of te dimmen. Dimbare LED (1-10V of DALI) doet dat zonder de opwarmtijd van metaalhalogeen.
Wat bespaart LED ten opzichte van metaalhalogeen?
Veel hockeyvelden draaien nog op metaalhalogeenarmaturen van 2 kW (ongeveer 2,16 kW inclusief voorschakelapparaat). Voorbeeld: een oudere installatie met 16 stuks (34,6 kW), vervangen door 18 LED-armaturen van 1000W (18 kW) voor 300 lux.
- Vermogen: 34,6 kW → 18 kW, ongeveer 48% minder, met meer licht op het veld.
- Bij 900 branduren per jaar: 14.900 kWh minder, ongeveer € 4.470 per jaar bij € 0,30/kWh.
- Trainen op gedimd vermogen bespaart nog meer, en LED heeft geen lampvervanging nodig.
FIH maakt dezelfde vergelijking in zijn verlichtingsgids: 32 armaturen over 10 jaar met in totaal 3.000 branduren kosten € 42.104 aan gebruik met metaalhalogeen en € 19.560 met LED, lampvervanging inbegrepen. Ons project bij Patro Eisden Maasmechelen toont een echte relighting met 40% minder vermogen en meer licht. Voor voetbalvelden: zie Hoeveel lux heeft een voetbalveld nodig?
Buren en vergunning
Hockeyclubs liggen vaak dicht bij woningen, en lichtmasten zijn een veelvoorkomende reden voor bezwaren. Vraag een lichtplan dat ook de verlichtingssterkte op de dichtstbijzijnde ramen en het opwaartse licht toont, richt de armaturen naar binnen en spreek een uitschakeltijd af. Hogere masten helpen ook hier, omdat de armaturen steiler gericht kunnen worden. Meer in Lichtvervuiling en LED-buitenverlichting.
Veelgestelde vragen
Hoeveel lux heeft een hockeyveld nodig?
In Nederland werken lichtplannen volgens de KNHB met 200 lux voor training en 300 lux voor wedstrijden. FIH raadt minstens 200 lux voor training aan, 350 lux voor clubcompetitie (klasse II) en 500 lux voor nationale en internationale topcompetitie (klasse I).
Hoe hoog moeten de lichtmasten van een hockeyveld zijn?
FIH beschouwt 18 m als optimaal voor 4 of 6 zijmasten, 15 m voor 8 zijmasten en 21 m voor 4 hoekmasten. De masten staan minstens 5 m achter de achterlijnen en 6 m achter de zijlijnen.
Hoeveel LED-armaturen heeft een hockeyveld nodig?
Als eerste schatting voor een veld van 91,4 × 55 m: 12–14 armaturen van 1000W voor 200 lux, 18–20 voor 300 lux en 20–22 armaturen van 1500W voor 500 lux. Een DIALux-lichtplan geeft het exacte aantal voor uw masten.
Waarom heeft hockey meer licht nodig dan voetbal?
De bal is klein, hard en snel, en blijft laag op een vlak kunstgrasveld. Spelers moeten hem overal goed zien. Daarom vraagt hockey een hogere gelijkmatigheid (Emin/Egem 0,7 op wedstrijdniveau) en meer lux dan recreatief voetbal.
Kunnen we onze bestaande lichtmasten behouden?
Vaak wel, als de masten in goede staat zijn en het gewicht en het windoppervlak van de nieuwe armaturen kunnen dragen. Laat dat controleren, en plan de LED-opstelling op de bestaande posities en hoogtes.
Kunnen dezelfde lampen dienen voor training en wedstrijden?
Ja. Plan de installatie op wedstrijdniveau en dim ze voor training. Zo beschrijft FIH het trainingsniveau, en dimbare LED schakelt zonder wachttijd tussen beide.
Maken jullie een gratis lichtplan voor een hockeyveld?
Ja. Stuur ons de veldafmetingen, de posities en hoogtes van de masten en het niveau waarop u speelt. We maken een gratis DIALux-lichtplan met luxraster, gelijkmatigheid en licht richting de buren, en een vrijblijvende offerte.
- FIH – Lighting for Non-Televised Hockey, versie 2.2 (2018, bijgewerkt 2020): verlichtingsniveaus, gelijkmatigheid, plaats en hoogte van de masten, kostenvergelijking over 10 jaar.
- Signify-standaardlichtplannen voor hockeyvelden (Nederland): 200 lux training en 300 lux wedstrijden volgens de KNHB- en NSVV-richtlijnen.
- EN 12193:2018 – Licht en verlichting – Sportverlichting (zaalhockey, verlichtingsklassen).
- CIE 150:2017 – Beperking van de effecten van hinderlijk licht van buitenverlichtingsinstallaties.
Laatst gecontroleerd: november 2026, Nick Cuppens, Clightstore.
Stuur ons de veldafmetingen, de posities en hoogtes van de masten en uw spelniveau. We maken een gratis DIALux-lichtplan en een vrijblijvende offerte tegen directe importprijzen, 2 tot 4 keer lager dan vergelijkbare merkarmaturen. Levering in de hele EU in 2–5 werkdagen, tot 5 jaar garantie.
Gratis lichtplan aanvragen
