Τιμή UGR: Περιορισμός Θάμβωσης στην Πράξη

Η τιμή UGR (Unified Glare Rating) περιγράφει την ένταση της Θάμβωσης που προκαλεί μια εγκατάσταση φωτισμού – και αποτελεί έτσι ένα από τα σημαντικότερα μεγέθη για την οπτική άνεση στον χώρο εργασίας. Δεν αφορά μεμονωμένο Φωτιστικό, αλλά το σύνολο της εγκατάστασης στον συγκεκριμένο χώρο, και ρυθμίζεται από το πρότυπο DIN EN 12464-1 για εσωτερικούς χώρους εργασίας, καθώς και από πρόσθετα πρότυπα για αθλητικές εγκαταστάσεις και εξωτερικούς χώρους.

Τι είναι η τιμή UGR; Ορισμός και Βασικές Αρχές

Το UGR σημαίνει Unified Glare Rating – στα ελληνικά: ενοποιημένη αξιολόγηση Θάμβωσης. Η μέθοδος αναπτύχθηκε από τη Διεθνή Επιτροπή Φωτισμού (CIE) και αποτελεί σήμερα το παγκόσμιο πρότυπο για την αξιολόγηση της άμεσης Θάμβωσης από εγκαταστάσεις φωτισμού σε εσωτερικούς χώρους.

Η κλίμακα UGR κυμαίνεται από 10 έως 30. Χαμηλή τιμή σημαίνει μικρή Θάμβωση, υψηλή τιμή έντονη Θάμβωση. Στην πράξη, τιμές κάτω του 10 σπάνια έχουν σημασία· τιμές άνω του 28 θεωρούνται μη αποδεκτές για χώρους εργασίας.

Σημαντικό: Η τιμή UGR δεν μπορεί να μετρηθεί – υπολογίζεται αποκλειστικά. Στον υπολογισμό λαμβάνονται υπόψη η φωτεινότητα των Φωτιστικών, η διάταξή τους στον χώρο, η γεωμετρία του χώρου, καθώς και οι συντελεστές ανάκλασης οροφής, τοίχων και δαπέδου.

Ψυχολογική έναντι Φυσιολογικής Θάμβωσης

Η τιμή UGR καταγράφει τη ψυχολογική Θάμβωση – δηλαδή την υποκειμενική δυσφορία που προκαλείται από υπερβολικά φωτεινές πηγές φωτός στο οπτικό πεδίο, χωρίς απαραίτητα να επηρεάζεται η οπτική ικανότητα. Διακρίνεται από τη φυσιολογική Θάμβωση, κατά την οποία η οξύτητα όρασης μειώνεται πραγματικά (π.χ. από αντίθετο φως ή αντανακλάσεις σε οθόνες). Και οι δύο μορφές είναι σχετικές για τη διαμόρφωση του χώρου εργασίας, αξιολογούνται όμως με διαφορετικές μεθόδους.

Η Κλίμακα UGR και οι Κανονιστικές Οριακές Τιμές κατά DIN EN 12464-1

Το πρότυπο DIN EN 12464-1 (Φωτισμός χώρων εργασίας – Εσωτερικοί χώροι εργασίας) ορίζει για κάθε περιοχή εργασίας μια μέγιστη οριακή τιμή UGR. Καθώς πρόκειται για ανώτατες τιμές, το πρότυπο αναφέρεται σε UGRL (Unified Glare Rating Limit). Η εγκατάσταση πρέπει να τηρεί ή να υπολείπεται αυτής της τιμής.

Το πρότυπο ορίζει τις ακόλουθες βαθμίδες: 13, 16, 19, 22, 25 και 28. Μεταξύ των βαθμίδων αυτών δεν υπάρχουν ενδιάμεσες τιμές – μια υπολογισμένη τιμή εγκατάστασης 20 αντιστοιχεί επομένως στη βαθμίδα 22.

Βαθμίδα UGRL	Αίσθηση Θάμβωσης	Τυπική Εφαρμογή
≤ 13	Σχεδόν μη αντιληπτή	Χειρουργικές αίθουσες, συναρμολόγηση ακριβείας
≤ 16	Ελάχιστη	Τεχνικό σχέδιο, θέσεις εργασίας CAD
≤ 19	Αποδεκτή	Γραφεία, θέσεις εργασίας με οθόνη, σχολεία
≤ 22	Αισθητή, ανεκτή	Αθλητικές αίθουσες, περιοχές συναρμολόγησης, ρεσεψιόν
≤ 25	Ενοχλητική κατά παρατεταμένη έκθεση	Αποθήκες, διαδρομές κυκλοφορίας, χονδρή συναρμολόγηση
≤ 28	Έντονα ενοχλητική	Αποδεκτή μόνο για βραχύχρονη παραμονή

Πίνακας Προτύπων: Απαιτήσεις UGR ανά Τομέα

Ένα συχνό σφάλμα στην πράξη: το UGRL ≤ 19 θεωρείται καθολικό πρότυπο. Στην πραγματικότητα, οι απαιτήσεις διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τη χρήση. Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τους σημαντικότερους τομείς σύμφωνα με τα πρότυπα.

Χώρος / Χρήση	Πρότυπο	Συντηρούμενη Φωτεινότητα Em (ελάχ.)	UGRL (μέγ.)	Ra (ελάχ.)
Γραφείο, θέση εργασίας με οθόνη	DIN EN 12464-1	500 lx	19	80
Τεχνικό σχέδιο / CAD	DIN EN 12464-1	750 lx	16	80
Υποδοχή / Χώρος αναμονής	DIN EN 12464-1	300 lx	22	80
Βιομηχανική Αίθουσα συναρμολόγησης (χονδρή εργασία)	DIN EN 12464-1	300 lx	25	60
Βιομηχανική Αίθουσα συναρμολόγησης (λεπτή εργασία)	DIN EN 12464-1	500 lx	22	80
Αποθήκη γενικής χρήσης	DIN EN 12464-1	100 lx	25	40
Αποθήκη με επιλογή παραγγελιών	DIN EN 12464-1	300 lx	25	60
Αθλητική αίθουσα (προπόνηση)	DIN EN 12193	300 lx	22	65
Αθλητική αίθουσα (αγώνες)	DIN EN 12193	500 lx	22	65
Υπαίθριες ζώνες εργασίας (αυλές, ζώνες φόρτωσης)	DIN EN 12464-2	50–150 lx	25	40

Για τιμές φωτεινότητας και απαιτήσεις lux σε περαιτέρω χώρους, συνιστούμε τον οδηγό μας Πόσα lux χρειάζονται; Τιμές lux για όλους τους χώρους.

Είναι το UGR ιδιότητα του Φωτιστικού ή του χώρου;

Αυτό το ερώτημα είναι καθοριστικό για τη σωστή επιλογή προϊόντος. Η τιμή UGR δεν είναι σταθερή ιδιότητα του προϊόντος – περιγράφει πάντα το σύνολο της εγκατάστασης φωτισμού στον συγκεκριμένο χώρο. Το ίδιο Φωτιστικό μπορεί να παράγει UGR 22 σε έναν μικρό, σκοτεινό χώρο και μόλις UGR 17 σε έναν μεγάλο χώρο με ανοιχτόχρωμα τοιχώματα.

Ωστόσο, στα τεχνικά φύλλα αναφέρονται τιμές όπως «UGR < 19». Αυτές αναφέρονται σε μια τυποποιημένη συνθήκη αναφοράς: διαστάσεις χώρου 4H × 8H (H = ύψος ανάρτησης πάνω από το επίπεδο χρήσης), συντελεστές ανάκλασης οροφής 70 %, τοιχωμάτων 50 %, δαπέδου 20 %. Εφόσον ο κατασκευαστής δεν ορίζει διαφορετικά, ισχύει αυτή η συνθήκη αναφοράς.

Η τιμή του τεχνικού φύλλου αποτελεί έτσι χρήσιμη συγκριτική τιμή – όχι όμως απόδειξη συμμόρφωσης με τα πρότυπα για το συγκεκριμένο έργο σας.

Πότε δεν είναι δυνατή η αναγραφή τιμής UGR;

Για ορισμένους τύπους Φωτιστικών, η αναγραφή τιμής UGR δεν είναι εξ ορισμού δυνατή: αυτό ισχύει για Φωτιστικά με έμμεσο ποσοστό φωτισμού άνω του 65 %, για Spots στενής δέσμης καθώς και για Φωτιστικά με ασύμμετρη κατανομή φωτός. Στις περιπτώσεις αυτές δεν υφίσταται η βάση για την τυποποιημένη υπολογιστική μέθοδο πίνακα.

Σωστή ανάγνωση τεχνικού φύλλου: Κατανόηση των αναγραφών UGR

Κατά την προμήθεια LED Φωτιστικών για επαγγελματικά έργα, υπεύθυνοι προμηθειών και μελετητές συναντούν τακτικά αναγραφές UGR στα τεχνικά φύλλα. Ακολουθεί αυτό που πρέπει να γνωρίζετε:

Η μέθοδος πίνακα UGR

Οι κατασκευαστές προσδιορίζουν την τιμή UGR του τεχνικού φύλλου σύμφωνα με τη μέθοδο πίνακα CIE. Για κάθε Φωτιστικό συντάσσεται πίνακας με τιμές UGR για διάφορες γεωμετρίες χώρου (εκφραζόμενες ως λόγος X/H και Y/H) και θέσεις παρατηρητή. Από τον πίνακα αυτό μπορεί να αναγνωστεί η τιμή UGR για διαφορετικές συνθήκες χώρου – εφόσον ο πλήρης πίνακας περιλαμβάνεται στο τεχνικό φύλλο.

Πολλά τεχνικά φύλλα αναφέρουν ωστόσο μόνο την τιμή για την τυπική συνθήκη αναφοράς (4H/8H). Για αποκλίνουσες γεωμετρίες χώρου – όπως χώροι με χαμηλή οροφή ή τετράγωνη κάτοψη – ένας πλήρης Υπολογισμός DIALux είναι απαραίτητος.

Λίστα ελέγχου: Πριν από την αγορά

• Αναγράφεται τιμή UGR στο τεχνικό φύλλο; Εάν ναι: για ποια συνθήκη αναφοράς ισχύει;
• Αντιστοιχεί η συνθήκη αναφοράς (4H/8H, συντελεστές ανάκλασης) στον προγραμματιζόμενο χώρο σας;
• Είναι η αναγραφόμενη τιμή UGRL κάτω από το οριακό τιμή του προτύπου για τη χρήση σας;
• Διατίθεται πλήρης πίνακας UGR στο τεχνικό φύλλο;
• Έχει διενεργηθεί Υπολογισμός DIALux με τις πραγματικές παραμέτρους του χώρου για το έργο;

Οι οδηγοί μας για Backlit vs. Edge-Lit LED Φωτιστικά Πάνελ και για τη Θερμοκρασία Χρώματος σας βοηθούν να αξιολογήσετε σωστά περαιτέρω παραμέτρους προϊόντων.

LED Φωτιστικά Πάνελ με UGR < 19 για Γραφεία και θέσεις εργασίας με οθόνη – σύμφωνα με τα πρότυπα και ενεργειακά αποδοτικά:

Ειδικά Προβλήματα Θάμβωσης ανά Τομέα: Τι δεν Καλύπτουν Πλήρως τα Πρότυπα

Αθλητικές Αίθουσες: Κατεύθυνση Βλέμματος προς τα Πάνω

Η μέθοδος πινάκων UGR αναπτύχθηκε για οριζόντια κατεύθυνση βλέμματος – δηλαδή για άτομα που κάθονται ή στέκονται και κοιτούν ευθεία μπροστά. Στις αθλητικές αίθουσες, ωστόσο, οι αθλητές κοιτούν συχνά προς τα πάνω: στο βόλεϊ, στο μπάσκετ ή στο μπάντμιντον, η οροφή βρίσκεται συνεχώς στο οπτικό πεδίο.

Η DIN EN 12193 επισημαίνει ρητά ότι σε τέτοιες περιπτώσεις ενδέχεται να απαιτούνται πρόσθετα μέτρα – όπως στενότερες γωνίες σκίασης, ανακλαστήρες ή στοχευμένη διάταξη Φωτιστικών. Η τιμή UGR από τον πίνακα από μόνη της δεν επαρκεί ως απόδειξη συμμόρφωσης. Για τον σχεδιασμό LED Προβολέων Αθλητικού Γηπέδου συνιστούμε πάντα πλήρη φωτομετρικό υπολογισμό.

Βιομηχανικές Αίθουσες: Δυναμικές Γωνίες Παρατήρησης

Σε αίθουσες παραγωγής και Αποθήκες με κίνηση περονοφόρων ή ανυψωτικών οχημάτων, οι γωνίες παρατήρησης μεταβάλλονται συνεχώς. Οι οδηγοί κοιτούν κατά τη διάρκεια ελιγμών προς διάφορες κατευθύνσεις – συμπεριλαμβανομένης της οροφής με τα Φωτιστικά. Σε αυτές τις περιπτώσεις, Φωτιστικά με στενές Γωνίες Δέσμης και υψηλές γωνίες σκίασης (≥ 65°) είναι ιδιαίτερα σημαντικά για την ελαχιστοποίηση της Θάμβωσης σε δυναμικές συνθήκες.

Για LED Φωτιστικά Οροφής Βιομηχανικού Χώρου σε βιομηχανικά περιβάλλοντα, πέραν της τιμής UGR, θα πρέπει να ελέγχετε στο φύλλο τεχνικών χαρακτηριστικών και τη γωνία σκίασης καθώς και την καμπύλη κατανομής φωτός. Λάβετε επίσης υπόψη τους κατάλληλους Βαθμούς Προστασίας IP για σκονισμένα ή υγρά περιβάλλοντα.

Εξωτερικοί Χώροι: DIN EN 12464-2

Για εξωτερικούς χώρους εργασίας – αυλές εγκαταστάσεων, ζώνες φόρτωσης, οδούς κυκλοφορίας και βιομηχανικές εξωτερικές επιφάνειες – ισχύει η DIN EN 12464-2. Και εδώ ορίζονται οριακές τιμές UGR, τυπικά UGRL ≤ 25. Ο υπολογισμός πραγματοποιείται με τρόπο ανάλογο με το εσωτερικό πρότυπο, λαμβάνοντας όμως υπόψη την ανοικτή γεωμετρία του χώρου και την απουσία ανάκλασης από οροφή.

LED Φωτιστικά Οροφής Βιομηχανικού Χώρου για Βιομηχανία και Αποθήκη – υψηλή Απόδοση, Βαθμός Προστασίας IP65, Ρυθμιζόμενης Έντασης (Dimmable):

UGR και Μελέτη Φωτισμού: Γιατί το DIALux είναι Απαραίτητο

Ο μόνος τρόπος για να αποδειχθεί κανονιστικά συμβατά η πραγματική τιμή UGR μιας εγκατάστασης φωτισμού είναι ένας φωτομετρικός υπολογισμός με πραγματικές παραμέτρους χώρου. Το DIALux είναι το πλέον διαδεδομένο λογισμικό για τον σκοπό αυτό στην Ευρώπη και γίνεται αποδεκτό από μελετητές, αρχιτέκτονες και αρχές.

Στον Υπολογισμό DIALux εισάγονται: η γεωμετρία του χώρου, οι συντελεστές ανάκλασης όλων των επιφανειών, ο τύπος και η διάταξη των Φωτιστικών, το ύψος τοποθέτησης καθώς και τα φωτομετρικά δεδομένα (αρχείο IES ή LDT) των χρησιμοποιούμενων Φωτιστικών. Το αποτέλεσμα είναι μια τιμή UGR για καθορισμένες θέσεις παρατήρησης – και επομένως μια αξιόπιστη απόδειξη συμμόρφωσης με τα πρότυπα.

Το Clightstore προσφέρει σε πελάτες B2B μια δωρεάν Μελέτη Φωτισμού με DIALux. Οι μελετητές φωτισμού μας υπολογίζουν την τιμή UGR για το συγκεκριμένο έργο σας και παραδίδουν τεκμηρίωση μελέτης συμβατή με τα πρότυπα – συμπεριλαμβανομένων επιπέδων φωτισμού, ομοιομορφίας και Δείκτη Απόδοσης Χρώματος (CRI). Περισσότερες πληροφορίες για την κατανομή φωτός και τη μελέτη θα βρείτε στον οδηγό μας Κατανομή Φωτός σε Αθλητικά Γήπεδα: Πρότυπα & Σχεδιασμός.

UGR και Επιλογή Προϊόντων: Τι Πρέπει να Προσέχουν οι B2B Αγοραστές

Για αγοραστές και Facility Managers που προμηθεύονται Φωτιστικά χωρίς δική τους Μελέτη Φωτισμού, ισχύει ο εξής γενικός κανόνας: μια τιμή UGR στο φύλλο τεχνικών χαρακτηριστικών που βρίσκεται τουλάχιστον μια βαθμίδα κάτω από την οριακή τιμή του προτύπου παρέχει ένα περιθώριο ασφαλείας για δυσμενέστερες συνθήκες χώρου.

Παράδειγμα: Για ένα Γραφείο με UGRL ≤ 19 θα πρέπει να επιλέγετε Φωτιστικά που αναφέρουν στο φύλλο τεχνικών χαρακτηριστικών UGR < 19 – όχι UGR < 22. Έτσι διατηρείται επαρκές περιθώριο ασφαλείας ακόμη και σε περίπτωση αποκλινουσών γεωμετριών χώρου ή σκουρότερων χρωμάτων τοίχων.

Για LED Φωτιστικά Πάνελ 120×30 και LED Φωτιστικά Πάνελ 60×60 με δηλωμένο UGR < 19 θα βρείτε στο κατάστημά μας μια ευρεία επιλογή προϊόντων συμβατών με τα πρότυπα. Επίσης Στεγανά LED Γραμμικά Φωτιστικά για χώρους παραγωγής διατίθενται με αντίστοιχες ενδείξεις UGR.

Για την αξιολόγηση της ενεργειακής απόδοσης συνιστούμε τον οδηγό μας Lumen έναντι Lumen ανά Watt: Η Διαφορά Εξηγείται Απλά.

Σημείωση Ασφαλείας: Εγκατάσταση και Σύνδεση

Ο σχεδιασμός της τιμής UGR είναι μια υπολογιστική εργασία – η υλοποίηση δεν είναι. Όλες οι εργασίες εγκατάστασης και σύνδεσης σε εγκαταστάσεις 230V και 400V επιτρέπεται να εκτελούνται αποκλειστικά από αδειοδοτημένους ηλεκτρολόγους. Ισχύουν DIN VDE 0100, DGUV Vorschrift 3 καθώς και οι 5 Κανόνες Ασφαλείας. Περισσότερες οδηγίες θα βρείτε στον οδηγό μας Σύνδεση LED Λαμπτήρα: Οδηγός Βήμα προς Βήμα.

Συχνές Ερωτήσεις για την Τιμή UGR

Τι σημαίνει πρακτικά UGR < 19;

Το UGR < 19 σημαίνει ότι η εγκατάσταση φωτισμού, στη βασική κατάσταση αναφοράς (χώρος 4H × 8H, συντελεστές ανάκλασης οροφής 70 %, τοίχων 50 %, δαπέδου 20 %), επιτυγχάνει υπολογισμένη τιμή Θάμβωσης (UGR) κάτω από 19. Αυτή είναι η οριακή τιμή του προτύπου για Γραφεία και θέσεις εργασίας με οθόνη σύμφωνα με το DIN EN 12464-1. Στην πράξη σημαίνει: η Θάμβωση είναι αποδεκτή για παρατεταμένη εργασία και δεν προκαλεί αξιόλογη δυσφορία.

Είναι η τιμή UGR χαρακτηριστικό του Φωτιστικού ή του χώρου;

Και τα δύο επηρεάζουν την τιμή UGR – ωστόσο πρόκειται κατά κύριο λόγο για τιμή της εγκατάστασης. Ο ίδιος τύπος Φωτιστικού μπορεί να παράγει διαφορετικές τιμές UGR σε διαφορετικούς χώρους, ανάλογα με τις διαστάσεις του χώρου, το ύψος ανάρτησης, τη διάταξη των Φωτιστικών και τους συντελεστές ανάκλασης. Η τιμή του φύλλου δεδομένων ισχύει μόνο για την τυποποιημένη κατάσταση αναφοράς και αποτελεί συγκριτική τιμή, όχι απόδειξη για τον συγκεκριμένο χώρο.

Ποια τιμή UGR ισχύει για Αποθήκες;

Για γενικές περιοχές αποθήκευσης, το DIN EN 12464-1 ορίζει μέγιστο UGRL 25. Για εργασίες παραλαβής παραγγελιών, όπου οι εργαζόμενοι πρέπει να διαβάζουν ετικέτες ή να αντιλαμβάνονται λεπτές διαφορές, συνιστάται αυστηρότερη τιμή UGRL ≤ 22. Η ελάχιστη τιμή συντηρούμενης φωτεινότητας είναι 100 lx για γενικές Αποθήκες και 300 lx για περιοχές παραλαβής παραγγελιών.

Γιατί δεν μπορεί να αναφερθεί τιμή UGR για ορισμένα Φωτιστικά;

Η μέθοδος πινάκων CIE προϋποθέτει συγκεκριμένη κατανομή φωτός. Για Φωτιστικά με έμμεσο συστατικό άνω του 65 %, για στενόδεσμα σποτ και για Φωτιστικά με ασύμμετρη κατανομή φωτός, η μέθοδος δεν εφαρμόζεται. Στις περιπτώσεις αυτές δεν υπάρχει η βάση για τυποποιημένο υπολογισμό UGR, γι' αυτό δεν μπορεί να αναφερθεί τιμή από πίνακα.

Πώς διαβάζεται ένας πίνακας UGR στο φύλλο δεδομένων;

Ένας πλήρης πίνακας UGR περιέχει τιμές για διάφορες γεωμετρίες χώρου, εκφρασμένες ως λόγος πλάτους (X) και μήκους (Y) του χώρου προς το ύψος ανάρτησης (H). Αναζητήστε τη γραμμή και τη στήλη που πλησιάζουν περισσότερο στον χώρο σας και διαβάστε την τιμή UGR. Συγκρίνετε την τιμή αυτή με την οριακή τιμή του προτύπου για τη χρήση σας. Εάν δεν υπάρχει ο πλήρης πίνακας, απαιτείται Υπολογισμός DIALux με το αρχείο IES ή LDT του κατασκευαστή.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ UGRL και UGR;

Το UGR αναφέρεται στην υπολογισμένη τιμή Θάμβωσης μιας συγκεκριμένης εγκατάστασης. Το UGRL (Unified Glare Rating Limit) είναι η μέγιστη τιμή που ορίζεται από το πρότυπο και δεν πρέπει να υπερβαίνει η εγκατάσταση. Στα φύλλα δεδομένων συχνά αναγράφεται απλουστευμένα «UGR < 19» – εννοείται ότι το Φωτιστικό τηρεί το UGRL 19 στη βασική κατάσταση αναφοράς.

Ισχύει το UGR και για τον εξωτερικό φωτισμό;

Ναι. Για εξωτερικές περιοχές εργασίας – αυλές επιχειρήσεων, ζώνες φόρτωσης, οδούς κυκλοφορίας και εξωτερικές βιομηχανικές επιφάνειες – ισχύει το DIN EN 12464-2. Και εδώ ορίζονται οριακές τιμές UGR, τυπικά UGRL ≤ 25. Ο υπολογισμός πραγματοποιείται κατ' αναλογία με το εσωτερικό πρότυπο, ωστόσο χωρίς ανάκλαση οροφής, γεγονός που καθιστά τον υπολογισμό πιο σύνθετο.

Αρκεί η τιμή UGR του φύλλου δεδομένων ως απόδειξη συμμόρφωσης με το πρότυπο;

Όχι. Η τιμή του φύλλου δεδομένων ισχύει μόνο για την τυποποιημένη κατάσταση αναφοράς. Για αξιόπιστη απόδειξη συμμόρφωσης με το πρότυπο – για παράδειγμα έναντι αρχών, ασφαλιστικών φορέων εργασίας ή στο πλαίσιο επιθεώρησης χώρου εργασίας – απαιτείται πλήρης Υπολογισμός DIALux με τις πραγματικές παραμέτρους του χώρου. Η Clightstore εκπονεί αυτόν τον υπολογισμό για B2B πελάτες δωρεάν.