Padelbaanverlichting: lux, palen en LED-planning

Een padelbaan is klein, omgeven door glas en wordt op hoog tempo gespeeld, vaak met de bal hoog in de lucht na een lob. Daardoor is de verlichting veeleisender dan de afmetingen doen vermoeden: het licht moet gelijkmatig zijn over de hele baan van 20 × 10 m, voldoende sterk op de verticale wanden en vrij van verblinding voor spelers die naar boven kijken. Deze gids behandelt de luxwaarden per klasse, de plaatsing van de armaturen, het nodige vermogen per baan en de exploitatiekosten.

Waarom padelverlichting moeilijker is dan ze lijkt

Padel wordt gespeeld op een baan van 20 × 10 m met glazen achterwanden en zijwanden van gaas van ongeveer 3–4 m hoog. De bal komt van de vloer, het glas en het gaas, dus spelers volgen hem uit alle richtingen, ook recht naar boven na een lob. Daaruit volgen drie dingen:

• Gelijkmatigheid telt meer dan het gemiddelde. Een donkere hoek bij het achterglas is precies waar de bal terug in het spel komt.
• Verticaal licht telt. Spelers lezen de bal tegen de wanden, dus glas en gaas moeten verlicht zijn, niet alleen de vloer.
• Verblinding is het grootste risico. Een armatuur in het gezichtsveld tijdens een lob, of een reflectie in het glas, laat de bal even verdwijnen.

Glas reflecteert ook licht. Te steil gerichte armaturen geven felle reflecties op de achterwanden die spelers zien terwijl ze op de rebound wachten. Een goede planning houdt de armaturen laag genoeg om strooilicht te beperken, hoog genoeg om reflecties te vermijden, en altijd op de lange zijden.

Luxwaarden voor padelbanen per klasse

EN 12193 (sportverlichting, NEN-EN in Nederland, NBN EN in België) werkt met drie klassen. Klasse III dekt training, school en recreatie, klasse II club- en regionale competitie, en klasse I nationale en internationale competitie. Padelbonden en organisatoren van toernooien verwijzen naar dezelfde niveaus; voor tv-uitzendingen legt de organisator hogere waarden op.

Gebruik	Klasse	Buiten: Em (lux)	Binnen: Em (lux)	Gelijkmatigheid U₀ (min.)	Ra (min.)
Recreatief spel, training, school	III	200	300	0,5	20 / 60
Club- en regionale competitie	II	300	500	0,6	60
Nationale en internationale competitie	I	500	750	0,7	60
Tv-toernooien	–	750–1.500 (organisator)	750–1.500 (organisator)	0,7	≥ 80

De meeste commerciële padelclubs plannen klasse II: 300 lux buiten, 500 lux binnen. Dat is het niveau dat spelers 's avonds verwachten, en het laat ruimte voor clubtoernooien. Een baan lager plannen bespaart weinig op de armaturen maar is duur om later op te waarderen. Voor andere sporten: Lichtverdeling op sportvelden en Hoeveel lux heeft u nodig?

Waar de armaturen komen

Buitenbanen: op de lange zijden, op de palen van de baan

Bijna elke buitenpadelbaan wordt verlicht vanaf de eigen constructie. De standaardopstelling is twee palen op elke lange zijde, op ongeveer 6–7 m boven de speelvloer, elk met een of twee schijnwerpers die naar binnen over de baan schijnen. Dat geeft vier of acht armaturen per baan.

• 4 armaturen (één per paal): genoeg voor 200–300 lux met een goede asymmetrische optiek.
• 8 armaturen (twee per paal): voor 500 lux, betere gelijkmatigheid en een lagere verblindingswaarde.

Monteer geen armaturen op de eindwanden of achter het achterglas: spelers kijken het grootste deel van de rally in die richting. Monteer ze ook niet boven de baan: elke lob gaat dan dwars door de lichtbron.

Meerdere banen naast elkaar

Bij een rij banen kunnen de palen tussen twee banen armaturen voor beide dragen. Plan elke baan wel alsof ze apart verlicht wordt: als de buurbaan uit staat, moet de overgebleven baan nog altijd haar doelwaarde halen. Veel clubs schakelen en dimmen elke baan apart, wat buiten de boekingsuren energie bespaart.

Overdekte banen en padelhallen

In hallen worden de armaturen meestal op 7–9 m langs de lange zijden van elke baan gemonteerd, opnieuw naar binnen gericht, zodat geen armatuur recht boven de speelzone hangt. Lineaire high bays of schijnwerpers met asymmetrische bundel werken goed; ronde high bays boven het midden van de baan vermijdt u beter wegens verblinding bij lobs. Halverlichting in het algemeen: Sporthalverlichting.

Het juiste LED-armatuur kiezen

Criterium	Aanbeveling voor padel	Waarom
Optiek	Asymmetrisch, of 40–60° over de baan gericht	Brengt het licht naar de overkant van de baan en houdt het armatuur uit het zicht van de spelers
Verblindingsbeperking	Klep of afscherming, kleine helling	Minder verblinding bij lobs en minder reflecties in het glas
Rendement	≥ 150 lm/W	Lager aansluitvermogen en lagere kosten per baan
Kleurtemperatuur	4000–5000K	Goed contrast voor de gele bal op blauw of groen kunstgras
Kleurweergave	Ra ≥ 70, ≥ 80 voor tv	Natuurlijke kleuren voor spelers, toeschouwers en camera's
Bescherming	IP66, IK08 of hoger	Regen, reiniging en af en toe een bal
Gewicht	Zo licht mogelijk	Padelpalen zijn slank; controleer de toegelaten belasting bij de baanfabrikant
Dimmen	1–10V of DALI	Lager niveau voor training, vol voor wedstrijden, uit tussen boekingen

Onze sportschijnwerpers van 250W met bundel van 40° of 60° zijn een gangbare keuze voor één buitenbaan op 300 lux met vier armaturen; voor 500 lux of grotere banen worden de 500W-versies met smalle bundel gebruikt. Alle armaturen worden geleverd met fotometrische bestanden (IES/LDT) voor DIALux. Meer over bundelhoeken en rendement in Lumen vs. lumen per watt.

LED-schijnwerpers voor padelbanen buiten – IP66, smalle en middelbrede bundels, Philips- of Sosen-driver, 5 jaar garantie:

Hoeveel watt heeft een padelbaan nodig?

Als richtwaarde voor één standaard buitenbaan (20 × 10 m), montagehoogte 6–7 m, onderhoudsfactor 0,8:

Doel	Armaturen	Per armatuur	Totaal per baan
200 lux (klasse III)	4	150–200W	ca. 0,6–0,8 kW
300 lux (klasse II)	4	200–250W	ca. 0,8–1,0 kW
500 lux (klasse I)	8	200–250W	ca. 1,6–2,0 kW

Deze cijfers gaan uit van asymmetrische of goed gerichte optiek. Banen met een overkapping, een zeer donkere omgeving of ongewone paalposities vragen een aparte berekening. Wij controleren elke opstelling in DIALux, inclusief gelijkmatigheid, verblindingswaarde en strooilicht, voor u bestelt.

Exploitatiekosten en terugverdientijd

Padelbanen worden vaak elke avond en in het weekend geboekt, dus de branduren lopen snel op. Voorbeeld voor één buitenbaan op 300 lux, 1.500 branduren per jaar en €0,25/kWh:

• Metaalhalide: 4 × 400W (ca. 430W systeem) = 1,72 kW → 2.580 kWh → ongeveer €645 per jaar
• LED: 4 × 250W = 1,0 kW → 1.500 kWh → ongeveer €375 per jaar
• Met dimmen naar 60% voor training en uit tussen boekingen: vaak onder €300 per jaar

Bij een club met zes banen is dat elk jaar €1.600–2.100 besparing, nog zonder onderhoud. LED start bovendien meteen, zodat het licht per boeking geschakeld kan worden in plaats van te blijven branden. De volledige methode staat in LED-terugverdientijd berekenen. Voor sportaccommodaties bestaan in Nederland de BOSA-regeling en in België gewestelijke steun voor sportinfrastructuur.

Buren, strooilicht en vergunningen

Veel padelbanen liggen dicht bij woningen, op hotelterreinen of in stadscentra. Lokale vergunningen beperken vaak strooilicht en speeluren. Drie maatregelen helpen:

• Kleine hellingshoeken en asymmetrische optiek, zodat het licht op de baan blijft.
• Kleppen of afschermingen aan de kant van de buren.
• Een strooilichtberekening in het lichtplan, die de meeste vergunningsaanvragen toch vragen.

Installatie en veiligheid

Controleer voor u armaturen op een padelconstructie monteert bij de baanfabrikant hoeveel gewicht en windoppervlak de palen aankunnen. Kabels lopen in of langs de palen en moeten beschermd zijn tegen stoten en vocht. Al het aansluitwerk op 230V/400V hoort door een erkend installateur te gebeuren – in Nederland volgens NEN 1010, in België volgens het AREI (zie LED-armatuur aansluiten).

Veelgestelde vragen

Hoeveel lux heeft een padelbaan buiten nodig?

Ongeveer 200 lux voor recreatief spel, 300 lux voor clubcompetitie en 500 lux voor nationale competitie, met een gelijkmatigheid van minstens 0,5, 0,6 en 0,7. De meeste clubs plannen 300 lux.

Hoeveel lux heeft een overdekte padelbaan nodig?

Binnenbanen worden hoger verlicht: ongeveer 300 lux voor training, 500 lux voor clubcompetitie en 750 lux voor nationale competitie. Tv-wedstrijden vragen meer, zoals de organisator vastlegt.

Hoeveel schijnwerpers heeft een padelbaan nodig?

Meestal vier (één per paal) voor 200–300 lux, of acht (twee per paal) voor 500 lux en een betere gelijkmatigheid. Het exacte aantal hangt af van optiek, montagehoogte en doelwaarde.

Hoe hoog moeten de lampen op een padelbaan hangen?

Buiten ongeveer 6–7 m boven de speelvloer, op de palen van de baanconstructie op de lange zijden. In hallen meestal 7–9 m.

Mag ik de lampen boven de baan of achter het glas plaatsen?

Liever niet. Armaturen boven de baan zitten bij elke lob in het zicht van de spelers, en armaturen achter de eindwanden schijnen recht in de ogen en reflecteren in het glas. Monteer ze op de lange zijden en richt ze naar binnen.

Welke kleurtemperatuur past bij padel?

4000K of 5000K. Beide geven goed contrast voor de gele bal op blauw of groen kunstgras. Voor tv-wedstrijden zijn 5000K en Ra ≥ 80 gangbaar.

Is padelverlichting dimbaar?

Ja, met een 1–10V- of DALI-driver. Veel clubs gebruiken een lager niveau voor training en vol vermogen voor wedstrijden, en schakelen elke baan uit tussen boekingen.

Kan ik metaalhalide-schijnwerpers op een bestaande baan vervangen door LED?

Ja. Controleer eerst de draagkracht van de palen en plan de nieuwe armaturen fotometrisch, omdat LED-schijnwerpers een andere lichtverdeling hebben. In de meeste gevallen geeft minder watt meer licht en een betere gelijkmatigheid.