DALI en lichtsturing uitgelegd: sensoren, groepen en besparing
Lichtsturing met DALI, aanwezigheids- en daglichtsensoren: hoe DALI werkt, verschil met 1-10V, waar sensoren het meest besparen en een rekenvoorbeeld.
Licht dat alleen brandt als het nodig is, en alleen zo helder als nodig: dat is de kern van moderne lichtsturing. Met DALI, aanwezigheids- en daglichtsensoren bespaart u bovenop de LED-ombouw vaak nog eens 30–60%. Deze gids legt uit hoe DALI werkt, wanneer eenvoudigere oplossingen volstaan en welke sensoren waar horen.
- DALI is een digitale lichtbus: tot 64 armaturen per lijn, afzonderlijk adresseerbaar, in 16 groepen en 16 scènes.
- Anders dan bij 1-10V kunnen armaturen afzonderlijk gestuurd worden en storingen terugmelden.
- Aanwezigheidsdetectoren besparen het meest in gangen, magazijnen en sanitair; daglichtsensoren aan ramen en onder lichtstraten.
- DALI-2 en D4i zijn de actuele standaarden voor drivers, sensoren en armaturen.
- Voor kleine projecten volstaan armaturen met ingebouwde sensor of een draadloze oplossing vaak.
Hoe werkt DALI?
DALI (Digital Addressable Lighting Interface) verbindt drivers, sensoren en drukknoppen via een tweedraads stuurlijn zonder polariteit, die vaak in dezelfde kabel als de voeding kan lopen. Elk armatuur krijgt een adres en kan afzonderlijk gedimd, in groepen samengebracht of in scènes opgenomen worden. In grote gebouwen wordt een DALI-netwerk via gateways gekoppeld aan het gebouwbeheersysteem (KNX, BACnet).
| Kenmerk | DALI | 1-10V / 0-10V |
|---|---|---|
| Signaal | Digitaal, in twee richtingen | Analoog, één richting |
| Afzonderlijke sturing | Ja, elk armatuur adresseerbaar | Nee, alleen per kring/groep |
| Terugmelding | Storingen, branduren, energie | Geen |
| Groepen wijzigen | Via software, zonder nieuwe kabels | Alleen door herbekabeling |
| Kostprijs | Hoger | Lager |
Analoge dimmethodes en TRIAC worden uitgelegd in 0-10V, 1-10V en TRIAC.
Sensoren: waar ze het meest opleveren
| Zone | Sensor | Typische extra besparing |
|---|---|---|
| Gangen, trappenhuizen, sanitair | Aanwezigheids-/bewegingsdetector | 40–70% |
| Magazijngangen, koelcellen, ondergrondse parkings | Bewegingsdetector met basislicht | 50–70% |
| Kantoren en klaslokalen aan ramen | Daglicht- en aanwezigheidsdetector | 30–50% |
| Hallen met lichtstraten | Daglichtsensor | 20–40% |
| Buitenzones, parkings | Schemersensor, bewegingsdetector, tijdsprofiel | 20–50% |
Een belangrijke truc: in plaats van volledig uit te schakelen, dimt u naar 10–20% basislicht. Het wordt nooit donker en het armatuur gaat bij beweging meteen omhoog.
Dimbare armaturen en sturing
DALI, draadloos of ingebouwde sensor?
- DALI (bekabeld): voor nieuwbouw en grotere renovaties waar toch kabels getrokken worden. Toekomstbestendig en flexibel.
- Draadloze sturing: voor bestaande gebouwen zonder nieuwe stuurkabels. De armaturen communiceren via radio.
- Armaturen met ingebouwde sensor: de eenvoudigste oplossing voor magazijnen, garages en gangen. Elk armatuur schakelt en dimt zelfstandig.
Rekenvoorbeeld
Magazijn met 50 LED-high bays van 150W, 4.000 branduren, €0,28/kWh: 30.000 kWh of ongeveer €8.400 per jaar zonder sturing. Met bewegingsdetectoren en daglichtsensor op gemiddeld 50% vermogen daalt het verbruik naar 15.000 kWh, een extra besparing van ongeveer €4.200 per jaar. Zie Terugverdientijd LED berekenen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen DALI en DALI-2?
DALI-2 is de verder ontwikkelde, strenger gecertificeerde versie. Ze standaardiseert ook sensoren en drukknoppen, zodat toestellen van verschillende fabrikanten betrouwbaar samenwerken.
Hoeveel armaturen passen op één DALI-lijn?
Tot 64 drivers per lijn, verdeeld over tot 16 groepen en 16 scènes. Grotere installaties gebruiken meerdere lijnen.
Heeft DALI een aparte kabel nodig?
Ja, twee aders voor het stuursignaal. Die lopen meestal in dezelfde kabel als de voeding (bv. 5-aderig).
Loont DALI in een magazijn?
In grote hallen met wisselend gebruik wel. Voor eenvoudige magazijnen volstaan armaturen met ingebouwde bewegingssensor vaak.
Kan ik bestaande 1-10V-armaturen op DALI aansluiten?
Met converters wel, maar de armaturen zijn dan alleen in groepen stuurbaar. Bij een nieuw ontwerp lonen DALI-drivers meteen.
We plannen armaturen, sensoren en sturing samen in een gratis DIALux-lichtstudie en maken een vrijblijvende offerte aan direct-importprijzen 2–4× lager dan vergelijkbare merkproducten.
Lichtstudie aanvragen
