Magazijnverlichting: LED-gids voor opslag en logistiek

Een normconforme LED-verlichting in magazijnen en logistieke centra verlaagt de energiekosten, vermindert pickfouten en beschermt medewerkers tegen ongevallen. Deze gids toont welke luxwaarden, armatuurtypes en sturingsconcepten per zone gelden – van de laadkade tot hoogbouwstellingen van meer dan tien meter.

Waarom magazijnverlichting meer is dan een verplichting

Licht in opslag- en logistieke omgevingen wordt vaak alleen als veiligheidsthema gezien. In werkelijkheid bepaalt de lichtkwaliteit hoe snel medewerkers etiketten lezen, locaties terugvinden en goederen op schade controleren. Pickfouten kosten tijd en geld – slecht licht is vaak een onderschatte oorzaak.

Tegelijk draaien magazijnen vaak 16 tot 24 uur per dag, hebben ze weinig daglicht en grote plafondoppervlakken met veel installatiewerk. Een doordachte LED-planning loont daarom dubbel: lagere werkingskosten en minder onderhoud over de hele levensduur.

Normen: wat geldt voor magazijnen?

EN 12464-1:2021 legt onderhoudswaarden voor verlichtingssterkte en kwaliteitsparameters voor werkplekken vast. In Duitsland concretiseert de ASR A3.4 die eisen bovendien voor werkgevers.

Zone / activiteit	Ēm (lux, onderhoudswaarde)	UGR max.	Ra min.	Norm / bron
Algemene opslagruimte	100 lx	25	60	EN 12464-1
Orderpicking	200 lx	25	80	EN 12464-1
Verpakking / verzending	300 lx	25	80	EN 12464-1
Vaste werkplek	500 lx	19	80	ASR A3.4 (DE)
Directe omgeving	300 lx	–	–	ASR A3.4 (DE)
Rijwegen / heftruckgangen	200 lx	–	–	ASR A3.4 (DE)

Belangrijk: de 100 lux voor algemene opslag is in de praktijk vaak te weinig. Zodra medewerkers etiketten lezen of goederen controleren, is minstens 200 lux aan te raden – en in hoogbouwmagazijnen is de verticale verlichtingssterkte op de stellingen bepalend, niet alleen de horizontale meting op de vloer. Meer over luxwaarden in Hoeveel lux heeft u nodig?

Zoneplanning: vijf zones met verschillende eisen

Een magazijn is geen homogene ruimte. Wie overal hetzelfde armatuur plaatst, verspilt energie of haalt de normen niet.

Zone 1: hoogbouwstellingen (vanaf 8 m)

Hier zijn LED-high bays met smalle stralingshoek (60°) de eerste keuze. De lichtkegel moet diep in de gang reiken zonder de stellingen te overstralen. Asymmetrische lichtverdeling is een onderschat voordeel: ze verlicht de verticale stellingvlakken gericht en verbetert de leesbaarheid van locatienummers sterk.

Zone 2: standaardopslag (4–8 m)

LED-high bays met 90° stralingshoek of koppelbare waterdichte LED-armaturen dekken deze zone efficiënt af. Bij plafondhoogtes tussen 4 en 6 m zijn waterdichte LED-armaturen in lichtlijnopstelling een voordelig alternatief.

Zone 3: orderpicking en verpakking

Hier gelden hogere luxeisen (200–300 lx) en UGR ≤ 25. Verblinding vermoeit snel en verhoogt het aantal fouten. Lineaire LED-high bays of lichtlijnen recht boven de werktafels zijn de juiste keuze.

Zone 4: laadkade en overgang naar buiten

Laadkades zijn overgangszones tussen binnen en buiten. Temperatuurschommelingen, vocht en spatwater maken IP65 de aanbevolen minimumbescherming. Een bewegingssensor is aan te raden, want kades worden vaak maar kort gebruikt.

Zone 5: koelopslag

Koelruimtes stellen bijzondere eisen: temperaturen van −25 °C tot +5 °C, hoge luchtvochtigheid en condensatie. Nodig zijn armaturen met IP65 of hoger, koudebestendige drivers en een opgegeven startgedrag tot −40 °C. Bij ammoniakkoelinstallaties zijn ammoniakbestendige uitvoeringen aan te raden. Meer in Koelcelverlichting.

Armatuurkeuze volgens plafondhoogte

Plafondhoogte	Aanbevolen armatuur	Stralingshoek	Typisch vermogen	IP-waarde
Tot 4 m	Waterdicht LED-armatuur / lichtlijn	120°	30–60W	IP65
4–6 m	Waterdicht armatuur / lineaire high bay	90–120°	60–100W	IP65
6–8 m	LED-high bay	90°	100–150W	IP65
8–12 m	LED-high bay	60–90°	150–200W	IP65
Boven 12 m	LED-high bay, hoog rendement	60°	200–240W	IP65

Wat de IP-codes betekenen, leest u in IP-waarden uitgelegd. In zones met explosiegevaar (bv. verfopslag) zijn ATEX-gecertificeerde armaturen volgens richtlijn 2014/34/EU verplicht – zie ATEX en explosieveilige LED-verlichting.

Aantal armaturen berekenen

Voor een eerste raming volstaat deze formule:

Aantal armaturen = (oppervlakte in m² × doel-lux) ÷ (lichtstroom per armatuur in lm × onderhoudsfactor)

Gebruik 0,70 als onderhoudsfactor voor propere magazijnen en 0,55 voor stoffige. Voorbeeld: een pickzone van 500 m² moet 200 lux halen met een LED-high bay van 150W die 22.500 lm geeft en een onderhoudsfactor van 0,65.

Aantal = (500 × 200) ÷ (22.500 × 0,65) = 100.000 ÷ 14.625 ≈ 7 armaturen

Dit is een richtwaarde. Voor een normconforme planning met gelijkmatigheids- en UGR-berekening maken wij gratis een DIALux-lichtstudie.

LED-high bays voor magazijnen van 6 tot 12 m hoog – tot 5 jaar garantie en 1-10V-dimdriver inbegrepen:

Sturing: zo bespaart u nog eens 30–50%

Magazijnen hebben zelden een gelijkmatige bezetting. Gangen die niet gebruikt worden, hoeven niet op vol vermogen te branden. Aanwezigheidssystemen (PIR-sensoren) dimmen armaturen in lege zones naar een stand-byniveau van typisch 20% en schakelen bij nadering binnen enkele seconden naar 100%.

PIR-sturing

Passieve infraroodsensoren zijn de eenvoudigste en goedkoopste oplossing, geschikt voor standaardmagazijnen met duidelijke gangen. Veel LED-high bays met 0-10V- of 1-10V-interface werken rechtstreeks met gangbare PIR-controllers.

DALI-sturing

DALI maakt het mogelijk elk armatuur afzonderlijk aan te sturen via een digitaal bussysteem. Voor grote logistieke centra met wisselende ploegen, daglichtregeling en centrale gebouwautomatisering is DALI de professionele keuze. Meer in DALI en lichtsturing en 0-10V, 1-10V en TRIAC.

Daglichtregeling

Waar lichtstraten of daklichten aanwezig zijn, loont een daglichtafhankelijke dimmer: hij vermindert het kunstlicht automatisch bij voldoende daglicht en verhoogt het bij bewolking of schemering.

Terugverdientijd: wanneer rendeert de ombouw?

De terugverdientijd hangt af van de energiebesparing, de onderhoudsbesparing en de investering. Een typisch voorbeeld voor een middelgroot magazijn:

Uitgangssituatie: 40 natriumarmaturen van 400W, 16 uur per dag, 250 werkdagen per jaar, €0,22/kWh.

Huidige energiekost: 40 × 0,4 kW × 16 u × 250 × €0,22 = €14.080/jaar (zonder verlies van het voorschakelapparaat).

Na LED-ombouw: 40 LED-high bays van 150W: 40 × 0,15 kW × 16 u × 250 × €0,22 = €5.280/jaar.

Energiebesparing: €8.800/jaar (ca. 63%), plus het wegvallen van lampvervanging (natriumlampen ca. 16.000–24.000 u tegenover 50.000+ u voor LED). De werkelijke terugverdientijd hangt af van de investering en wordt best per project berekend.

De volledige methode staat in Terugverdientijd LED berekenen; over efficiëntie leest u meer in Lumen vs. lumen per watt.

Subsidies

Steunmaatregelen voor LED-ombouw verschillen per land en regio en veranderen regelmatig. In Nederland kan de EIA van toepassing zijn (controleer de actuele Energielijst), in België de verhoogde investeringsaftrek voor energiebesparende investeringen of regionale programma's. De investering loont in de meeste gevallen ook zonder subsidie: de energiebesparing alleen rechtvaardigt de ombouw doorgaans binnen twee tot vier jaar.

Veiligheid: elektrische installatie alleen door vakmensen

Alle aansluit- en montagewerken op 230V en 400V mogen alleen door erkende elektriciens uitgevoerd worden. Deze gids vervangt geen professionele lichtstudie of elektrische uitvoering. Voor magazijnen met explosiegevaarlijke zones (verf, chemicaliën) gelden bovendien de ATEX-richtlijn 2014/34/EU en de nationale veiligheidsregels. Geschikte armaturen vindt u bij ATEX-armaturen.

Waterdichte LED-armaturen voor lage opslagzones en koelruimtes

Voor magazijnen tot 6 m hoog, koelruimtes en laadkades – IP65-armaturen met Tridonic- of Osram-driver en tot 5 jaar garantie:

Het volledige gamma vindt u bij waterdichte LED-armaturen 150 cm en in het overzicht van alle LED-high bays.

Veelgestelde vragen over magazijnverlichting

Hoeveel lux heeft een magazijn nodig?

Volgens EN 12464-1 is de onderhoudswaarde voor algemene opslag 100 lux, voor orderpicking 200 lux en voor verpakking en verzending 300 lux. In de praktijk is minstens 200 lux aan te raden voor stellingzones, anders zijn etiketten en locatienummers moeilijk leesbaar.

Welk armatuurtype past bij welke plafondhoogte?

Tot 6 m waterdichte LED-armaturen en lineaire lichtlijnen. Vanaf 6 m LED-high bays. Vanaf 10 m krachtige high bays van 200–240W met smalle stralingshoek (60°) om voldoende licht op de vloer en de stellingen te krijgen.

Welke stralingshoek is juist voor hoogbouwstellingen?

Vanaf 8 m is 60° aan te raden om de lichtstroom gericht in de gang te sturen. Tussen 6 en 8 m is 90° universeel geschikt; lage hallen tot 6 m hebben baat bij 120°.

Welke IP-waarde raden jullie aan voor magazijnen?

Voor droge standaardopslag volstaat meestal IP44. Bij stof, in koelruimtes of aan laadkades met spatwater is IP65 het minimum; bij hogedrukreiniging of ammoniak IP69K.

Loont aanwezigheidssturing in een magazijn?

Ja, meestal duidelijk. In magazijnen met wisselende bezetting en lange werkuren vermindert PIR- of DALI-sturing het verbruik met 30–50% tegenover continu licht. De meerkost verdient zich typisch in één tot twee jaar terug.

Zijn er nog subsidies voor LED-ombouw?

Dat verschilt per land en regio, bijvoorbeeld de EIA in Nederland of de verhoogde investeringsaftrek in België. Controleer de actuele voorwaarden; in de meeste gevallen rendeert de ombouw ook zonder subsidie.

Wat zijn L- en B-waarden en waarom zijn ze belangrijk bij aanbestedingen?

L-waarden (bv. L80) geven aan tot welk percentage van de oorspronkelijke lichtstroom een armatuur na een bepaald aantal uren gedaald is. B-waarden (bv. B10) beschrijven welk deel van de armaturen onder die waarde zakt. Voor aanbestedingen en onderhoudscontracten zijn ze onmisbaar om levensduurbeloftes te vergelijken. Zie LED-levensduur uitgelegd.

Hoe bereken ik het aantal armaturen?

Aantal = (oppervlakte in m² × doel-lux) ÷ (lichtstroom per armatuur × onderhoudsfactor), met 0,70 voor propere en 0,55 voor stoffige omgevingen. Voor een normconforme planning maken wij gratis een DIALux-lichtstudie.